Meer asfalt: minder of meer files?

Het klinkt zo simpel: het fileprobleem is ontstaan omdat de groei van wegen minder is dan de groei in auto's. Je maakt heel simpel het vergelijk: er kan meer water door een brandweerslang dan door een tuinslang, dus in een one-liner: meer asfalt, minder files!

Echter zou het probleem echt zo simpel zijn? Hoe kan het dan dat de files nergens in de wereld echt opgelost zijn met meer asfalt? Blijkbaar ligt het niet zo simpel.


Beweegredenen voor deze 'one-liner':

Het is niet gek dat veel mensen in deze 'one-liner' geloven: we willen het namelijk erg graag:
- Het ligt in onze volksaard: nog even de tanden op elkaar te bijten, hard werken want daarmee wordt het beslist beter. (Dit noemt men de calvinistische volksaard, al bestond deze volksaard reeds voordat Calvijn leefde.)

- Voor de wegenbouwbranche en voor verwante branches klinkt deze 'one-liner' aantrekkelijk. Zo kunnen ze zich nuttig voelen! En ze ontvangen orders.
- Ook geeft deze 'one-liner' een alibi om door te gaan met vastgeroeste gewoontes. Dat voelt erg prettig. Veranderen is namelijk erg moeilijk -zelfs al is dat aan alle kanten beter-. Het nieuwe is gewoon onbekend, vreemd en eng. De mens heeft een sterke interne neiging om dat voor zich weg te schuiven. Dat doen we door ons te laten we verleiden om in deze 'one-liner' te geloven.

Problemen door deze 'one-liner' :
En och hoe erg is het om in zo'n 'one-liner' te geloven? Nou verschillende, want gemotoriseerd wegverkeer heeft nogal wat nadelige effecten. Dat maakt de uitbreiding van wegen zeer onaantrekkelijk:
- Zo kunnen dan (binnen-)steden steeds minder economisch floreren. Ze verpauperen en geweld neemt er toe.
- Steeds meer geluidsoverlast en afwezigheid van stilte waardoor Nederland overvol lijkt.
- Steeds meer vervoersongelijkheid: mensen die om wat voor reden dan ook, op enig moment niet over een auto kunnen beschikken worden achtergesteld. (discriminatie op grond van vervoer)
- Verkeersonveiligheid die niet alleen doden en gewonden veroorzaakt, maar tevens de mobiliteit van kinderen, voetgangers, fietsers en ouderen sterk beperkt!
- Bovendien is er ook nog eens de aantasting van natuur en milieu, waarover in de grondwet staat dat de overheid verplicht is om deze aantastingen te beperken!  (En vergeet niet dat de grondwet opgesteld is onder Thorbecke, een liberaal... !) 
Dus een heel aantal problemen van vandaag de dag worden (mede) veroorzaakt door het wegverkeer. Het volharden in het geloof dat meer asfalt de files oplossen, zal deze problemen slechts verergeren! Hoewel het gemakkelijker is de schuld op iets of iemand anders te schuiven, kunnen we er gewoon niet onderuit dat we met onze 'one-liner' zelf onze problemen vergroten! Er is dus echt iets anders nodig.  

De vergelijking vergeleken:
Laat ik nog even de vergelijking met de tuin- en de brandweerslang bekijken: sluit eens achtereenvolgens een tuinslang en een brandweerslang aan op de keukenkraan. De tuinslang voelt stevig aan, door de waterdruk (filedruk), maar de brandweerslag daarentegen voelt slap aan (geen file in de slang). De file van water staat echter nu in de toevoerleiding! Het waterleidingbedrijf beperkt namelijk de doorstroom van water, om ook water aan uw buren te kunnen garanderen.   
Wat zou er gebeuren als de hoeveelheid water niet beperkt zou worden? Sluit de brandweerslang maar aan op een brandkraan. De brandweerslang voelt dan opeens weer stevig aan. Dat betekent dat er toch file staat in de brandweerslang! En dat is nou precies wat er gebeurt als er meer asfalt wordt gelegd: door redenen die ik elders op de website beschrijf, gaan we (gemiddeld genomen, na een paar jaren van wennen) grotere afstanden rijden. Een vuistregel is: 100% meer asfalt geeft 90% meer verkeer. Je kunt dan aanvoelen wat er gebeurt op een plek waar het niet doenlijk is om meer asfalt neer te leggen: gigantische files. En dit brengt me op het volgende 'vergeten' deel van de vergelijking:
Aan het einde van de slang spuit het water eruit; weg. Maar aan het eind van de snelweg, of bij een afrit, is het anders: een afrit eindigt niet met een afgrond, waar auto's in 'verdwijnen'. Een afrit eindigt in de stad of op het onderliggende wegennet. Vandaar uit gaan ze, via steeds kleinere wegen, op zoek naar een parkeerplaats. En op elke aantrekkelijke plaats (economisch, maatschappelijk of anderszins) is nooit voldoende ruimte over voor de steeds meer extra benodigde wegen en parkeerterreinen.  Auto's nemen op die plaatsen gewoon erg veel ruimte in beslag. Dus we sluiten onze brandweerslang weer aan op de keukenkraan, en we draaien de spuit langzaam dicht. We merken dat de brandweerslang steeds steviger gaat aanvoelen. Er ontstaat filedruk, ondanks de enorme overcapaciteit van de brandweerslang!

Fabel
Met andere woorden: het gezegde dat meer asfalt de files oplossen, is een fabel. Erger nog, het verergert de situatie en vele andere problemen zullen eveneens vergroot worden. Het geloof in die fabel maakt je bovendien blind voor wat wel helpt om het probleem op te lossen.
Het is gewoon tijd om de werkelijkheid onder ogen te zien: accepteer files als iets wat bij auto's hoort. Net zoals fietsers moeten accepteren dat het wel eens regent of tegenwind hebben. Net zoals bus- en treinreizigers moeten accepteren dat ze moeten wachten op hun vervoermiddel, en soms moeten staan. Na acceptatie komt de weg vrij naar middelen die wel helpen.

Een nuance?
Zo kan meer asfalt wel degelijk de files oplossen, wanneer de 'klinker'- fietspaden worden vervangen door geasfalteerde fietspaden. Wanneer fietspaden voorzien zijn van een goede kwaliteit asfalt, ze er ook verder aantrekkelijk uitzien en korte en veilige routes vormen, is het veel waardiger om te fietsen. En dat mag ook wel als je ziet welke voordelen fietsen heeft voor alle partijen. (gezondheid, frisse lucht, conditie, minder files en opstoppingen, meer verkoop in buurtwinkels en zo voort, enzovoort) Alleen vanuit dit standpunt gezien is de 'one-liner' geen fabel. Het is niet voor niets dat de Fietsersbond een asfaltlobby wordt genoemd (hoewel dat net te eenzijdig is bekeken). Maar dit is een nuance in de algemene regel dat meer asfalt niet helpt om files duurzaam op te lossen!

Meer mogelijkheden
Na het loskomen van het vasthouden aan het oude-vertrouwde, komt de weg vrij voor het denken over een nieuw soort vervoerssysteem. Zo'n vervoerssysteem dat de voordelen van zowel de auto als van de trein behoudt, maar met veel minder nadelen. Ook mag zo'n vervoersysteem de ruimte voor fietsers niet verminderen. Want we zagen hoeveel voordelen de fiets heeft op verkeer en leefbaarheid. De website Verkeer en Leefomgeving heeft naar zo´n nieuw vervoersysteem gezocht en uiteindelijk gevonden. We vonden zelfs dat er al een Nederlandse naam voor bestond: de baantaxi. Je leest er meer over op deze website; zie de link op de index-bladzij.